Μηνιαίο ΑρχείοΣεπτέμβριος 2016

Translation of our article with G. Papaconstantinou in Kathimerini newspaper (11/9/2016)

The prosecution of the ex-statistics chief Andreas Georgiou for allegedly “inflating” the 2009 Greek fiscal deficit has opened once more the discussion on the true fiscal situation of the country in 2009. This discussion has haunted Greek politics since the beginning of the crisis. The anti-memorandum populism of the last six years was built on questioning the – officially certified by the Greek and European statistical agencies – figures for the exceptionally high fiscal deficit for 2009, the year before the country was forced to seek a bailout from the EU and the IMF.

The undersigned assumed in October 2009 respectively the functions of Finance Minister and Deputy Finance Minister with responsibility for the General Accounting Office (GAO). On October 9, two days after the swearing-in of the new government, we were informed by the then Governor of the Bank of Greece (BoG) that according to the most recent cash data available in the BoG, the state budget deficit in the January-September period was already over 10% of GDP. Based on such a dynamic, according to the official statement at the time of Mr. Provopoulos, «the deficit will reach, if not exceed, the level of 12%.»

These figures were also confirmed by the GAO services of the Finance Ministry in the state budget execution bulletins for the months of June, July and August. These monthly budget execution bulletins had been duly prepared by the services; however, by decision of the then political leadership they had never been made public. The reason? In August, a full four months before year-end, the fiscal deficit was already 21 billion euro (about 9% of GDP) when the budget targeted a deficit of only 9 billion euro for the whole of 2009. However, despite these figures, on October 2nd 2009, two days before the national election that brought PASOK to power, the New Democracy government formally notified to Eurostat data on a 6% of GDP annual deficit of (14 billion euro) and cumulative debt of 257 billion euro – when in June it had already climbed to 267 billion euro!

The report prepared by an independent committee of experts which was set up a few months later explains clearly what happened: «the data contained in the notification dated 2 October did not correspond to the information sent to the national statistics agency by the various services.» In other words, the New Democracy government not only completely derailed the fiscal situation of the country, but also hid this situation from Greek citizens and knowingly sent false information to our European partners. It is therefore preposterous for some to continue to maintain even today that the annual deficit could be somehow kept to single digits by the new government which took over in October 2009 or that the PASOK government «inflated» the budget figures to make them appear higher than they truly were.

Already by the end of September 2009, before the national election, the budget deficit (according to GAO data prepared at the time for the New Democracy government) stood at 23 billion, reaching 10% of GDP, and growing at over 1% each month. Pension funds such as those of IKA and OAEE required, according to the request submitted by their governors (appointed during the New Democracy period) to the new government in October, more than 1.5 billion euro of additional appropriations in order to be able to pay for pensions until the end of the year. Meanwhile, the New Democracy government had completely “omitted” to include in the budget appropriations of 1.5 billion euro which were nevertheless disbursed for the pension funds of the PPC and of OTE, as well as about 3 billion euro of various other expenditure overruns. And to this should be added arrears of hospital debts going back 4-5 years, totalling 6 billion, which also went unrecorded in the respective budgets (instead, the statistics agency had falsely declared to Eurostat that these debts amounted to just 2.2 billion euro). And of course, there was a corresponding shortfall in revenues: while the target revenue figure for the entire year in the 2009 budget was 62 billion, by September only 35 billion euro had been collected.

Unfortunately, as we now know, the 2009 deficit was even higher than the 12.7% of GDP estimated in the 2010 budget which was presented to parliament by the new PASOK government in November 2009. In April 2010, Eurostat and the – by now independent – statistics agency ELSTAT had revised it to 13.6% of GDP, while in October 2010, after an exhaustive audit of all fiscal accounts, to the final 15.4% of GDP (and correspondingly the 2008 deficit was revised up to 9.4% from just 5.6% of GDP which the New Democracy government had claimed).

It is in fact for this last revision from 13.6% to 15.4% which added 1.8 points of GDP to the deficit that Mr. Georgiou is being prosecuted. Half of that difference is accounted by including in overall deficit and debt figures the accounts of 17 loss-making public enterprises. (Here one might ask – apart from the obvious requirement to simply apply common European rules – what kind of logic suggests that the recurring deficit of a company such as OSE [the loss-making train operator] should not count towards the public deficit when it is in fact the taxpayer that funds it year after year?). But be that as it may, one thing is crystal clear: even while prosecuting Mr. Georgiou, the justice system does not challenge the 13.6% of GDP deficit figure on the basis of which Greece applied for its first bailout in May 2010 (a full three months before Mr. Georgiou took over at ELSTAT!) Those who are using the Georgiou case in order to support their lies over the last six years choose to ignore this simple but compelling truth.

In a nutshell: From a targeted deficit of 2% of GDP for 2009, as in the budget voted in December 2008, we ended up with a realised fiscal deficit above 15% of GDP, i.e. more than 13 percentage points of GDP higher in just one year. In absolute numbers, from a targeted deficit of about 5 billion euro, to a realised deficit of over 36 billion, an astonishing difference of 31 billion, equivalent to 12 times today’s unpopular ENFIA property tax in just one year! Similarly, public debt increased in 2009 by 36 billion euro, a fact confirmed (title by title) by all global electronic debt recording platforms. Thus, the total cumulative debt added by the New Democracy government and Mr. Karamanlis in the 2004-2009 period reached 120 billion euro, when in its entire modern history Greece had borrowed cumulatively from 1830 to 2004 a total of 180 billion euro…

Since 2010, the Greek parliament has voted six budgets based on these deficit and debt figures as they were certified by ELSTAT and Eurostat. The country has entered into the second and more recently the third memorandum based precisely on these figures. And the European Parliament in 2014 concluded that » the problematic situation of Greece was also due to statistical fraud in the years preceding the setting-up of the programme”. It defies belief that rather than investigating this statistical fraud, the Greek justice system has instead chosen to prosecute those who stopped the lying, recorded the true deficit and applied European rules.

Κοινό άρθρο Φίλιππου Σαχινίδη και Γιώργου Παπακωνσταντίνου στην εφημερίδα «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» Δημοσιεύθηκε την Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου 2016

Η δίωξη κατά του πρώην προέδρου της ΕΛΣΤΑΤ Ανδρ. Γεωργίου έχει ανοίξει πάλι τη συζήτηση για την πραγματική δημοσιονομική κατάσταση της χώρας το 2009. Από την αρχή της κρίσης, είναι μια συζήτηση που στοιχειώνει την ελληνική πολιτική ζωή. Ο αντιμνημονιακός λαϊκισμός της περασμένης εξαετίας στήθηκε ακριβώς πάνω στην αμφισβήτηση της καταγεγραμμένης πλέον, από την ΕΛΣΤΑΤ, την Eurostat και όλους τους διεθνείς οργανισμούς, δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας πριν αναγκαστεί να προσφύγει σε μνημόνιο.

Οι υπογράφοντες, αναλάβαμε τον Οκτώβριο του 2009 αντίστοιχα υπουργός και υφυπουργός Οικονομικών αρμόδιος για το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Στις 9 Οκτωβρίου, δύο ημέρες μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης, ενημερωθήκαμε από τον τότε διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος ότι με βάση τα τελευταία ταμειακά στοιχεία της ΤτΕ το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού στο διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου ήταν ήδη πάνω από 10% του ΑΕΠ. Με αυτή τη δυναμική, σύμφωνα με τον κ. Προβόπουλο, «το έλλειμμα θα αγγίξει, αν δεν ξεπεράσει, τα επίπεδα του 12%».

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαίωναν και οι υπηρεσίες του ΓΛΚ στα δελτία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο. Όμως αυτά με απόφαση της τότε πολιτικής ηγεσίας δεν είχαν ποτέ δημοσιευτεί. Ο λόγος; Τον Αύγουστο, ένα τετράμηνο πριν κλείσει η χρονιά, το έλλειμμα ήταν ήδη 21 δισ. ευρώ (περίπου 9% του ΑΕΠ), όταν η πρόβλεψη του προϋπολογισμού για όλο το 2009 ήταν έλλειμμα 9 δισ. ευρώ. Ωστόσο, παρά αυτά τα στοιχεία, στις 2 Οκτωβρίου, δύο ημέρες πριν από τις εκλογές, η τότε κυβέρνηση κοινοποίησε επισήμως στη Eurostat στοιχεία για ετήσιο έλλειμμα 6% του ΑΕΠ (14 δισ. ευρώ) και δημόσιο χρέος 257 δισ. – όταν τον Ιούνιο ήταν ήδη 267 δισ. ευρώ!

Το πόρισμα της ανεξάρτητης επιτροπής εμπειρογνωμόνων που συστήθηκε αργότερα εξηγεί με σαφήνεια τι συνέβη: «τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στη γνωστοποίηση της 2ας Οκτωβρίου δεν αντιστοιχούσαν στα στοιχεία που είχαν στείλει στην ΕΣΥΕ οι διάφοροι φορείς και υπηρεσίες». Η κυβέρνηση της Ν.Δ. όχι μόνο εκτροχίασε απολύτως τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αλλά το έκρυψε παντελώς από τους Έλληνες πολίτες και εν γνώσει της έστελνε ψευδή στοιχεία στους Ευρωπαίους εταίρους. Συνιστά συνεπώς πρόκληση να ισχυρίζονται ακόμα κάποιοι ότι το ετήσιο έλλειμμα μπορούσε να κλείσει σε μονοψήφιο νούμερο ή ότι η νέα κυβέρνηση το «φούσκωσε».

Ήδη στα τέλη Σεπτεμβρίου 2009, το δημοσιονομικό έλλειμμα είχε διαμορφωθεί σε 23 δισ. ευρώ αγγίζοντας το 10% του ΑΕΠ, με ρυθμό αύξησης πάνω από 1% κάθε μήνα. Ασφαλιστικά ταμεία όπως το ΙΚΑ και ο ΟΑΕΕ χρειάζονταν, σύμφωνα με το αίτημα που υπέβαλαν οι (διορισμένοι επί Ν.Δ.) διοικητές τους στη νέα κυβέρνηση τον Οκτώβριο, άνω του 1,5 δισ. επιπλέον επιχορηγήσεις για συντάξεις μέχρι το τέλος του έτους, ενώ δεν είχαν προϋπολογιστεί επιχορηγήσεις 1,5 δισ. για τα ασφαλιστικά ταμεία της ΔΕΗ και του ΟΤΕ, αλλά και περίπου 3 δισ. άλλες υπερβάσεις δαπανών. Συν τα χρέη των νοσοκομείων 4-5 ετών, συνολικού ύψους 6 δισ., επίσης μη καταγεγραμμένα (ενώ η ΕΣΥΕ ψευδώς ενημέρωνε την Eurostat ότι οι οφειλές ανέρχονταν μόλις σε 2,2 δισ.). Και βέβαια, αντίστοιχη υστέρηση υπήρχε στα έσοδα: πρόβλεψη στον προϋπολογισμό για ετήσια έσοδα 62 δισ., εισπράξεις μέχρι τον Σεπτέμβριο 2009 μόλις 35 δισ.

Όλα αυτά τα στοιχεία κοινοποιήθηκαν στην Eurostat (είχε ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για έλλειμμα 6%) και αποτυπώθηκαν με διαφάνεια στον προϋπολογισμό του 2010 τον Νοέμβριο του 2009, ο οποίος –κάτι που ξεχνούν πολλοί– προέβλεπε ήδη (πολύ πριν από το μνημόνιο) μείωση ελλείμματος 3,6 μονάδων για το επόμενο έτος. Ταυτόχρονα έγινε σημαντική προσπάθεια να συγκρατηθεί όσο γινόταν το έλλειμμα του 2009, ώστε να μην κλείσει ακόμα υψηλότερα (με συγκράτηση λειτουργικών δαπανών, διακοπή του μέτρου απόσυρσης, αύξηση τελών κυκλοφορίας, έκτακτη εισφορά στις πολύ κερδοφόρες επιχειρήσεις, μη ανανέωση συμβάσεων σε εργαζόμενους ορισμένου χρόνου κ.λπ.).

Δυστυχώς, όπως είναι γνωστό, το έλλειμμα του 2009 δεν ήταν τελικά 12,7% όπως εκτιμήθηκε στον προϋπολογισμό του 2010. Τον Απρίλιο του 2010 η Eurostat και η ανεξάρτητη πλέον ΕΛΣΤΑΤ το αναθεώρησαν σε 13,6% και τον Οκτώβριο του 2010, έπειτα από εντατικούς ελέγχους, σε 15,4% του ΑΕΠ (αλλά και το έλλειμμα του 2008 σε 9,4% από μόλις 5,6% που ισχυριζόταν η Ν.Δ.). Γι’ αυτή την τελευταία αναθεώρηση που προσέθεσε στο έλλειμμα 1,8 μονάδες του ΑΕΠ κατηγορείται ο κ. Γεωργίου, με αιχμή του δόρατος τη συμπερίληψη 17 ζημιογόνων δημόσιων φορέων (πέρα από την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων, με ποια λογική δεν πρέπει να μετράει στο έλλειμμα ένας φορέας όπως ο ΟΣΕ του οποίου τα χρέη έχει αναλάβει ο Έλληνας φορολογούμενος εδώ και χρόνια;). Με άλλα λόγια, η δικαιοσύνη δεν αμφισβητεί το 13,6% έλλειμμα με βάση το οποίο η Ελλάδα προσέφυγε στον μηχανισμό στήριξης, κάτι που αποσιωπούν όσοι αναζητούν σανίδα σωτηρίας στη δίωξη Γεωργίου για όσα ψευδή έλεγαν τόσα χρόνια.

Από στόχο για έλλειμμα 2% του ΑΕΠ το 2009, όπως είχε καθοριστεί τον Δεκέμβριο του 2008, φτάσαμε σε πραγματικό έλλειμμα άνω του 15% του ΑΕΠ, απόκλιση πάνω από 13 μονάδες του ΑΕΠ σε έναν μόλις χρόνο. Σε απόλυτους αριθμούς, από προβλεπόμενο έλλειμμα περίπου 5 δισ. ευρώ, διαπιστωμένο έλλειμμα άνω των 36 δισ., ένας αδιανόητος εκτροχιασμός 31 δισ. ευρώ, ισοδύναμος με 12 ΕΝΦΙΑ σε ένα μόλις χρόνο!

Αντίστοιχα, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε το 2009 κατά 36 δισ. ευρώ. Και αυτό είναι επιβεβαιωμένο (τίτλο προς τίτλο) από όλες τις παγκόσμιες ηλεκτρονικές πλατφόρμες καταγραφής εκδόσεων δημοσίου χρέους. Έτσι, ο συνολικός λογαριασμός της Ν.Δ. στη χώρα την περίοδο 2004-2009 έφτασε τα 120 δισ. επιπρόσθετο χρέος, έναντι των 180 δισ. που είχε δανειστεί η χώρα σωρευτικά από το 1830 έως το 2004.

Από το 2010, η Βουλή έχει ψηφίσει 6 προϋπολογισμούς με βάση αυτά τα στοιχεία. Η χώρα έχει συνάψει το δεύτερο και πρόσφατα το τρίτο μνημόνιο με βάση αυτά ακριβώς τα στοιχεία. Το δε Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014 κατέληξε ότι «η προβληματική κατάσταση της Ελλάδας οφειλόταν και στη στατιστική λαθροχειρία κατά τα έτη που προηγήθηκαν της κατάρτισης του προγράμματος».

Προκαλεί κατά συνέπεια, ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι, η δικαιοσύνη αντί να ερευνήσει το γεγονός αυτό ασχολείται αποκλειστικά με αυτούς που σταμάτησαν το κουκούλωμα, αποτύπωσαν το πραγματικό έλλειμμα και εφάρμοσαν τους ευρωπαϊκούς κανόνες.